Chỉ cần nhìn thấy một chiếc xe thân dài, màu vàng cam, cửa kính đen và dòng chữ SCHOOL BUS, hầu như ai ở Mỹ cũng biết ngay: đây là xe đang chở học sinh.

Màu vàng của school bus quen thuộc đến mức trở thành một phần của hình ảnh nước Mỹ trong phim ảnh, truyền hình và đời sống hằng ngày.

Nhưng tại sao lại là màu vàng?

Tại sao không phải đỏ để nổi bật hơn? Hay trắng để dễ sản xuất? Và có phải luật Mỹ bắt buộc tất cả xe đưa đón học sinh đều phải sơn đúng một màu?

Câu chuyện bắt đầu từ năm 1939.

Câu trả lời nhanh

Xe buýt trường học ở Mỹ được chuẩn hóa với màu vàng vì màu này dễ nhận diện trong điều kiện ánh sáng sáng sớm và chiều tối, đồng thời tạo độ tương phản tốt với chữ màu đen trên xe.

Năm 1939, nhà giáo dục Frank W. Cyr tổ chức một hội nghị toàn quốc để thống nhất các tiêu chuẩn cho school bus. Sắc màu được chọn sau này được gọi là National School Bus Glossy Yellow. Ngày nay NHTSA vẫn khuyến nghị school bus sử dụng màu này vì ngoại hình thống nhất giúp những tài xế khác nhận biết ngay rằng đây là xe chở học sinh.

Trước năm 1939, xe đưa đón học sinh ở Mỹ không giống nhau

Ngày nay nhìn school bus của California, Texas hay một bang khác, bạn sẽ thấy chúng khá giống nhau.

Nhưng trước năm 1939 thì không như vậy.

Xe chở học sinh tại Mỹ từng có đủ kiểu thiết kế, kích thước và màu sắc. Việc chưa có những tiêu chuẩn chung khiến các school district và nhà sản xuất sử dụng nhiều loại phương tiện khác nhau.

Frank W. Cyr, một chuyên gia về giáo dục nông thôn tại Teachers College, Columbia University, nhận ra vấn đề này.

Tháng 4/1939, ông tổ chức một hội nghị tại New York quy tụ các quan chức giáo dục và giao thông, nhà sản xuất xe, kỹ sư cùng các chuyên gia sơn.

Mục tiêu không chỉ là chọn màu.

Họ muốn thống nhất nhiều yếu tố của chiếc school bus:

• kích thước;
• cấu tạo;
• lối đi;
• ghế;
• khả năng nhận diện;
• và màu sơn.

Theo lịch sử được Smithsonian ghi lại, khoảng 50 sắc màu từ vàng chanh tới cam đỏ được đưa ra để cân nhắc trong hội nghị kéo dài bảy ngày. Cuối cùng, một sắc vàng cam được chọn.

Sắc màu đó dần trở thành hình ảnh school bus mà chúng ta biết ngày nay.

Màu của school bus không phải màu vàng bình thường

Tên chính thức thường được sử dụng là:

National School Bus Glossy Yellow

Có thể hiểu đơn giản là:

màu vàng bóng tiêu chuẩn dành cho xe buýt trường học.

Màu này nghiêng về vàng cam, chứ không phải vàng chanh sáng.

Trước đây nó từng được gọi là National School Bus Chrome. Theo lịch sử được Smithsonian ghi lại, tên “Chrome” liên quan tới pigment lead chromate được sử dụng trong loại sơn ban đầu; sau này tên gọi được chuyển thành National School Bus Glossy Yellow.

NHTSA Guideline No. 17 vẫn đề cập cụ thể tới National School Bus Glossy Yellow khi khuyến nghị cách nhận diện school bus.

Tại sao lại chọn màu vàng?

1. School bus thường hoạt động khi ánh sáng chưa lý tưởng

Học sinh thường được đón vào:

sáng sớm

và trả về:

buổi chiều.

Đặc biệt vào mùa đông ở nhiều bang, học sinh có thể đứng chờ xe khi trời còn khá tối.

Một trong những lý do lịch sử để chọn sắc vàng cam này là khả năng tạo sự chú ý tốt trong điều kiện ánh sáng bình minh và chiều tối.

Điều quan trọng không phải là tuyên bố:

“Màu vàng luôn là màu dễ nhìn nhất trong mọi hoàn cảnh.”

Mà là sự kết hợp giữa:

màu nổi bật + kích thước chiếc xe + chữ đen + đèn cảnh báo + thiết kế giống nhau.

2. Chữ đen nổi rất rõ trên nền vàng

Hãy nhìn gần một school bus.

Bạn sẽ thường thấy:

SCHOOL BUS

được viết bằng chữ đen lớn trên nền vàng.

Đây không phải thiết kế tình cờ.

Sắc vàng được chọn từ hội nghị năm 1939 cũng vì chữ đen có độ tương phản tốt trên nền màu này, đặc biệt khi ánh sáng không mạnh.

NHTSA Guideline No. 17 hiện cũng khuyến nghị chữ “School Bus” xuất hiện rõ ở phía trước và phía sau xe, đi cùng ngoại hình màu vàng đặc trưng.

3. Nhưng lợi ích lớn nhất ngày nay có thể là: nhìn một giây là biết đó là school bus

Đây mới là phần rất đáng chú ý.

NHTSA giải thích rằng sự đồng nhất trong ngoại hình của school bus giúp những người lái xe khác nhận diện phương tiện đó là school bus.

Hãy tưởng tượng nếu mỗi trường tự chọn màu:

trường A dùng xanh;

trường B dùng trắng;

trường C dùng đỏ;

trường D dùng đen.

Tài xế sẽ phải nhìn chữ hoặc biển hiệu mới xác định đó có phải xe chở học sinh hay không.

Nhưng khi cả hệ thống cùng sử dụng một hình ảnh quen thuộc:

🟨 xe vàng + SCHOOL BUS + đèn cảnh báo + STOP sign

bộ não gần như nhận ra ngay.

Đó là lý do màu sắc không chỉ để chiếc xe “dễ nhìn”.

Nó còn giúp chiếc xe “dễ được nhận dạng đúng chức năng”.

Hai điều này không hoàn toàn giống nhau.

Có phải luật liên bang Mỹ bắt buộc school bus phải màu vàng?

Không.

Đây là một chi tiết khá bất ngờ.

NHTSA trả lời trực tiếp câu hỏi này:

Federal law không bắt buộc school bus phải màu vàng.

Chính quyền bang và địa phương thiết lập chính sách vận chuyển học sinh, bao gồm cách school bus được nhận diện.

Tuy nhiên, NHTSA thông qua Highway Safety Program Guideline No. 17 khuyến nghị school bus được sơn National School Bus Glossy Yellow.

Các bang đã xây dựng hệ thống school bus dựa trên những tiêu chuẩn và khuyến nghị rất đồng nhất, nên ngoài đời chúng ta có cảm giác:

“School bus ở Mỹ bắt buộc phải vàng.”

Thực tế chính xác hơn là:

Gần như toàn bộ school bus truyền thống của Mỹ được nhận diện bằng màu vàng tiêu chuẩn, nhưng không phải vì một điều khoản federal law đơn giản nói rằng mọi school bus phải sơn vàng.

Đây cũng là lý do BanBenMy.com khuyên không nên dùng câu “luật liên bang Mỹ bắt buộc tất cả xe school bus đều màu vàng” trong video.

Vậy có xe chở học sinh nào không màu vàng không?

Có.

Không phải mọi phương tiện chở học sinh đều có chức năng giống chiếc school bus truyền thống chạy từ nhà tới trường.

NHTSA chẳng hạn có một loại gọi là:

Multifunction School Activity Bus – MFSAB

có thể hiểu là xe dùng cho các hoạt động của trường, nhưng mục đích của loại xe này không bao gồm việc đưa học sinh từ nhà hoặc school bus stop tới trường và ngược lại.

MFSAB phải đáp ứng phần lớn các Federal Motor Vehicle Safety Standards dành cho school bus, nhưng được miễn một số thiết bị traffic-control như flashing lights và stop arm.

Ngoài ra, các loại:

• charter bus;
• van;
• activity vehicle;
• xe chở sinh viên đại học;

không phải lúc nào cũng thuộc cùng một nhóm với chiếc yellow school bus quen thuộc.

Vì vậy:

xe chở học sinh ≠ lúc nào cũng là yellow school bus.

Tại sao không sơn school bus màu đỏ?

Câu này nghe hợp lý.

Màu đỏ cũng rất dễ gây chú ý.

Nhưng school bus không chỉ cần một màu nổi bật. Nó cần một hệ thống tín hiệu có ý nghĩa rõ ràng.

Trên school bus, màu đỏ đã có một nhiệm vụ rất cụ thể:

RED = STOP

Khi chiếc xe chuẩn bị dừng, hệ thống đèn vàng cảnh báo người lái xe khác.

Khi xe đã dừng để trẻ lên hoặc xuống, đèn đỏ nhấp nháy và stop arm màu đỏ bung ra.

NHTSA mô tả hệ thống theo logic rất dễ nhớ:

Như vậy thân xe vàng giúp nhận diện phương tiện, còn đèn đỏ và STOP sign truyền tải mệnh lệnh dừng.

Người Việt mới lái xe ở Mỹ đặc biệt phải nhớ điều này

Đây có lẽ còn quan trọng hơn việc biết tại sao chiếc xe màu vàng.

Bạn đang lái xe.

Phía trước có một yellow school bus.

Xe bật đèn vàng.

Bạn nên làm gì?

Giảm tốc độ và chuẩn bị dừng.

Sau đó xe dừng, đèn đỏ bắt đầu chớp và một bảng STOP bung ra bên trái.

Lúc đó thì sao?

DỪNG XE.

NHTSA cho biết tất cả 50 bang cùng District of Columbia và các lãnh thổ được nêu trong hướng dẫn đều có luật cấm vượt một school bus đang dừng với đèn đỏ nhấp nháy và stop arm được triển khai.

Nếu bạn quan tâm có thể tìm hiểu chi tiết hơn trong bài viết Tại sao ở Mỹ tất cả xe phải dừng lại khi xe buýt trường học dừng?

Nếu school bus ở phía đối diện thì có phải dừng không?

Đây là chỗ phải cẩn thận.

Nếu bạn đang đi phía sau school bus, NHTSA nói rõ khi xe đang dừng với red lights + stop arm, giao thông phía sau phải dừng.

Nếu bạn đang đi ngược chiều, luật có thể khác tùy:

• đường hai chiều thông thường;
• đường nhiều làn;
• có median hay không;
• median là dải phân cách vật lý hay chỉ center lane;
• luật cụ thể của bang.

NHTSA xác nhận quy định đối với xe đi ngược chiều trên divided highway khác nhau giữa các bang.

Vì vậy, người mới sang Mỹ không nên chỉ nhớ:

“Bên kia đường thì không cần dừng.”

Câu này có thể khiến bạn vi phạm luật.

Hãy học school bus stopping law của bang mình sống.

School bus có phải “xe ưu tiên” giống cảnh sát, cứu hỏa hay xe cứu thương không?

Không nên hiểu như vậy.

School bus không hoạt động giống emergency vehicle bật siren để các xe khác nhường đường.

Quyền đặc biệt quan trọng của school bus xuất hiện khi xe đang đón hoặc trả học sinh và kích hoạt hệ thống cảnh báo.

Nói đơn giản:

Không phải thấy xe vàng là mọi xe phải tránh sang một bên.

Nhưng:

Khi red lights + STOP arm hoạt động, luật school bus stop bắt đầu có hiệu lực.

Đây là khác biệt mà người mới sang Mỹ nên nhớ.

Vì sao school bus còn có rất nhiều đèn và biển STOP nếu màu vàng đã dễ thấy?

Bởi an toàn giao thông không nên phụ thuộc vào một tín hiệu duy nhất.

NHTSA mô tả cách tiếp cận an toàn theo hướng redundancy – có nhiều lớp bảo vệ.

School bus có:

màu vàng
→ giúp nhận diện từ xa.

chữ SCHOOL BUS
→ xác nhận đó là xe trường học.

đèn vàng nhấp nháy
→ báo sắp dừng.

đèn đỏ nhấp nháy
→ báo đang đón/trả trẻ.

STOP arm
→ cho tài xế một tín hiệu dừng gần như không thể nhầm.

NHTSA lưu ý việc kết hợp nhiều lớp như lighting và stop arm giúp tăng khả năng những người tham gia giao thông nhận biết tình huống nguy hiểm tại bus stop.

Một chi tiết thú vị: xe hết làm school bus thì màu vàng cũng nên biến mất

NHTSA Guideline No. 17 còn có một khuyến nghị khá thú vị:

Nếu một school bus được chuyển đổi vĩnh viễn sang mục đích khác, xe nên được sơn sang màu khác và loại bỏ các thiết bị nhận diện đặc biệt như stop arm và hệ thống signal lamps dành cho school bus.

Lý do rất logic.

Nếu một chiếc RV tư nhân vẫn giữ:

màu vàng + SCHOOL BUS + đèn đỏ + STOP arm

người tham gia giao thông có thể hiểu nhầm đó là phương tiện đang vận chuyển học sinh.

Điều này một lần nữa cho thấy:

Màu vàng không chỉ là thẩm mỹ. Nó là một phần của ngôn ngữ giao thông.

5 điều thú vị cần nhớ về chiếc school bus màu vàng

1. Màu vàng được chuẩn hóa từ năm 1939

Frank W. Cyr tổ chức hội nghị quốc gia để thống nhất thiết kế school bus.

2. Nó có tên riêng

National School Bus Glossy Yellow.

3. Màu vàng giúp chữ đen nổi bật

Đây là một trong những yếu tố được cân nhắc khi màu được lựa chọn.

4. Federal law không trực tiếp bắt tất cả school bus phải vàng

NHTSA khuyến nghị màu vàng; quy định vận hành và nhận diện do bang/local governments thiết lập.

5. Thứ tài xế cần quan tâm nhất không phải màu vàng mà là đèn đỏ + STOP arm

Khi các tín hiệu này hoạt động, hãy dừng theo school bus law của bang.

Một thông tin trên mạng BanBenMy không khuyên bạn lặp lại

Có một con số thường được chia sẻ:

“Mắt người phát hiện màu vàng bằng peripheral vision nhanh hơn màu đỏ 1,24 lần.”

Con số này xuất hiện trong nhiều video và bài tổng hợp trên Internet.

Tuy nhiên, khi kiểm tra các nguồn chính thức NHTSA được sử dụng cho bài này, BanBenMy không tìm thấy NHTSA dùng con số 1,24 lần để giải thích tiêu chuẩn school bus yellow.

Vì vậy bài này không sử dụng con số đó như một fact.

Điều có thể xác nhận rõ hơn là:

• màu vàng được chọn từ quá trình chuẩn hóa năm 1939;
• khả năng nhận diện trong ánh sáng sáng sớm/chiều tối và tương phản với chữ đen là các lý do lịch sử;
• NHTSA ngày nay nhấn mạnh lợi ích của sự đồng nhất trong ngoại hình, giúp motorists nhận biết school bus.

Đó là cách BanBenMy.com muốn xây nội dung: điều gì kiểm chứng được thì nói chắc; điều gì chỉ được lặp lại nhiều trên Internet thì không biến nó thành sự thật chỉ vì nghe hấp dẫn.

Câu hỏi thường gặp

Xe buýt trường học ở Mỹ có bắt buộc phải màu vàng không?

Không phải bởi một yêu cầu federal law đơn giản bắt mọi school bus phải vàng. NHTSA nói rõ federal law không yêu cầu màu vàng; Highway Safety Program Guideline No. 17 khuyến nghị National School Bus Glossy Yellow, còn state/local governments xây chính sách nhận diện và vận hành.

Màu vàng school bus có tên gì?

Tên được sử dụng là National School Bus Glossy Yellow.

School bus bắt đầu dùng màu vàng từ khi nào?

Sắc màu tiêu chuẩn được lựa chọn tại hội nghị do Frank W. Cyr tổ chức năm 1939.

Khi school bus bật đèn vàng có phải dừng ngay không?

Đèn vàng cho biết bus đang chuẩn bị dừng để đón hoặc trả học sinh. NHTSA hướng dẫn motorists nên giảm tốc và chuẩn bị dừng. Khi đèn đỏ nhấp nháy và stop arm bung ra, motorists phải dừng theo luật áp dụng.

Đi ngược chiều school bus có phải dừng không?

Tùy kiểu đường và luật tiểu bang. Trên nhiều tuyến đường không có dải phân cách, giao thông hai phía phải dừng. Trên divided highway, yêu cầu với phía ngược chiều khác nhau giữa các bang.

Nguồn tham khảo

NHTSA – School Bus Regulations FAQs

NHTSA – Highway Safety Program Guideline No. 17

NHTSA – Reducing Illegal Passing of School Buses

Smithsonian – History of How School Buses Became Yellow

© BanBenMy.com – Nội dung thuộc bản quyền BanBenMy.com. Vui lòng không sao chép hoặc đăng lại toàn bộ nội dung khi chưa được phép.